O groźnym wirusie z Marburga uczeni wciąż wiedzą za mało

O wirusie z Marburga, który w ostatnich tygodniach spowodował w Angoli śmierć ponad 180 osób, naukowcy wciąż wiedzą niewiele. „Nie ma jednak jeszcze podstaw by mówić, że jest on groźniejszy od wirusa Ebola” – mówi specjalista w zakresie chorób odzwierzęcych i tropikalnych z Wojewódzkiego Szpitala Zakaźnego w Warszawie, prof. Zdzisław Dziubek. Zarówno wirus Ebola, jak marburski powodują gorączkę krwotoczną. Nie ma, jak dotąd, na nie leków. Możliwe jest tylko leczenie objawowe: podawanie leków przeciwkrwotocznych i uzupełnienie płynów w odwodnionym organizmie – zaznacza prof. Dziubek.
WIRUS OD KOCZKODANA ZIELONEGO?

Nazwę „wirus z Marburga” wprowadzono po tym, jak w 1967 roku w mieście Marburg w
Niemczech wirus ten wywołał epidemię wśród pracowników naukowego laboratorium.
Zaraziło się wówczas 25 osób, z których siedem zmarło. Przypuszcza się, że mogli
oni zarazić się wirusem od przywiezionej z Ugandy małpy – koczkodana zielonego.

„Epidemia z 1967 r. jest jedyną dotąd znaną. Dlatego o wirusie z Marburga
naukowcy mają bardzo skąpe dane” – mówi prof. Dziubek. – „Wiadomo, że jest on
bardzo zbliżony do wirusa Ebola, powoduje jednak mniejszą śmiertelność. Według
danych z 1967 roku wynosi ona niecałe 30 proc., tymczasem w przypadku wirusa
Ebola śmiertelność sięga 90 proc.” – tłumaczy profesor.

W przypadku wirusa marburskiego nieznane jest nawet źródło zakażenia.
„Specjaliści przypuszczają, że jego źródłem są zwierzęta, ale dowodów na to nie
ma” – mówi prof. Dziubek. Wiadomo tylko, że wirus z Marburga jest bardzo
inwazyjny i atakuje wszystkie najważniejsze narządy i tkanki, m.in. płuca,
wątrobę, śledzionę i nadnercza. Powoduje wysoką gorączkę (do 40 stopni) oraz
krwawienie wewnętrzne (krew wylewa się do wnętrza narządów) i zewnętrzne
(objawiające się krwawymi wydzielinami i wydalinami ciała: krwawymi wymiotami,
wykrztusinami, moczem i stolcem).

Najpierw wirus przenosi się ze źródła pierwotnego na człowieka, a potem już z
człowieka na człowieka.

WYSTARCZY DOTKNĄĆ, A WNIKNIE PRZEZ SKÓRĘ

„Skoro tak niewiele wiemy o wirusie z Marburga, musimy korzystać z wiedzy o
zbliżonym do niego wirusie Ebola” – mówi prof. Dziubek.

Ebola (nazwa od rzeki w Demokratycznej Republice Konga, dawniejszym Zairze,
gdzie po raz pierwszy w 1976 roku został odkryty) jest wirusem o materiale
genetycznym w postaci RNA. Ma bardzo specyficzny kształt długich, cienkich,
delikatnych nitek, układających się w strunowy kształt. Na końcu ma pętlę lub
małe zagięcie – przybiera kształt litery „U” lub „b”. Nie jest zatem okrągły,
jak większość wirusów.

Ebolą można się zarazić wskutek kontaktu z wydzielinami lub wydalinami chorego:
krwią, potem, śliną, moczem lub stolcem. Wystarczy tego dotknąć, a wirus wniknie
przez skórę do naszego organizmu. Można zarazić się nawet wskutek dotknięcia
ubrania chorego. Nie wyklucza się ponadto przenoszenia się wirusa drogą
kropelkową – tłumaczy prof. Dziubek.

Okres wylęgania się eboli to 3 do 9 dni. Występują wtedy pierwsze objawy
zakażenia: gorączka, ból głowy, nudności, wymioty, biegunka (z czasem krwawa),
zapalenie spojówek. Po 5-7 dniach pojawia się wysypka, a 4-5 dni po niej –
delikatne łuszczenia i objawy krwotoczne. Największe nasilenie choroby ma
miejsce między 5 a 7 dniem. Wtedy też jest największe prawdopodobieństwo zgonu.
„Wszystko zależy od odporności organizmu” – zaznacza prof. Dziubek.

JEDYNY SPOSÓB – IZOLACJA CHORYCH

„Jedynym sposobem, aby uniknąć epidemii, jest w takim przypadku całkowita
izolacja chorych, zamknięcie terenu na którym miały miejsce zachorowania” –
tłumaczy naukowiec. Nie wolno stamtąd wychodzić ani wywozić żadnych przedmiotów,
dopóki nie wygaśnie lokalna epidemia.

„Pod żadnym pozorem nie należy teraz jechać w rejony objęte epidemią Marburga –
aż do momentu, kiedy pojawi się oficjalny komunikat, że epidemia wygasła” –
zastrzega prof. Dziubek.

CZY MOŻE SIĘ PRZEDOSTAĆ DO POLSKI?

Według specjalisty, przedostanie się wirusa do Polski (podobnie jak w przypadku
Niemiec), jest teoretycznie możliwe, na przykład za pośrednictwem przemycanych
zwierząt – „ale tylko teoretycznie, ponieważ jeszcze nawet nie udowodniono, że
to właśnie zwierzęta są źródłem wirusa” – zaznacza.

Polscy lekarze dysponują podstawową podręcznikową wiedzą na temat wirusa z
Marburga. Istnieją jednak w naszym kraju wyspecjalizowane ośrodki, gdzie można
zasięgnąć informacji o nim.

Jedynym w Polsce ośrodkiem, który może zdiagnozować wirusa jest jednak Ośrodek
Diagnostyki i Zwalczania Zagrożeń Biologicznych Wojskowego Instytutu Higieny i
Epidemiologii w Puławach – informuje prof. Dziubek.

KOCZKODAN WCIĄŻ PODEJRZANY

Podejrzany o zarażanie wirusem z Marburga koczkodan zielony (Cercopithecus
aethiops, ang. african green monkey) jest jedną z najbardziej pospolitych
afrykańskich małp. Należy do rodziny makakowatych, zamieszkuje otwarte sawanny
oraz skraje lasów, głównie w Afryce wschodniej.

Prowadzi głównie naziemny tryb życia. Dobrze skacze, wspina się, pływa. W czasie
wędrówek małpy te łączą się w stada liczące 40-50 osobników. Bardzo szybko się
przemieszczają – w poszukiwaniu pokarmu potrafią w ciągu dnia pokonać do 20 km.
Żywią się liśćmi, młodymi pędami, owadami, pająkami, ptakami i drobnymi
gryzoniami. Żyją 10-15 lat.

Joanna Poros

Dzięki uprzejmości: PAP
Nauka w Polsce